TransBegrip

Blog Gina van der Linden

In mijn persoonlijke omgeving en tijdens mijn studie heb ik veel te maken gehad met transgenderisme – je identificeren met het tegenovergestelde geslacht. Ik zag het onbegrip dat transgenders over zich heen kregen.

Bijna de helft van de Nederlandse transgenders krijgt negatieve reacties uit de omgeving, blijkt uit onderzoek. Dit kan gaan om afkeurende blikken en flauwe grappen, maar ook om vooroordelen, bedreigingen en intimidaties (SCP, 2012). Ik geloof dat vooral onbegrip hiervan de boosdoener is, waar vanuit ook heel veel vragen worden gesteld: ‘Ben je nou hetero?’, ‘Welke WC ga je dan naartoe?’ of ‘Hoe heette je vroeger eigenlijk?’ Vragen die mensen echt wel goed bedoelen, ze proberen het immers te begrijpen, maar waar je als transgender niet altijd op zit te wachten. Niemand hoeft zijn/haar identiteit (op deze manier) te verantwoorden, transgenders dus ook niet.

Tegelijkertijd heb ik het idee dat er in Nederland enorme stappen zijn gemaakt. Het VU-ziekenhuis had de eerste transgenderkliniek ter wereld met een eigen hoogleraar transseksuologie, je kan sinds 2014 je geslacht veranderen in je paspoort zonder peperdure rechtzaak en sinds datzelfde jaar is er ook een TransPride in Amsterdam. We zijn er nog lang niet, maar zijn er wel mee bezig . Zie de uitzending van Andere Tijden over dit onderwerp.

Het recente geval van Rachel Dolezal doet mij hieraan denken. Dolezal is directeur van een Amerikaanse belangenorganisatie voor gekleurde mensen (National Association for the Advancement of Colored People). Een tijd geleden werd echter duidelijk dat ze werd geboren als blank meisje met blond haar en blauwe ogen. Dolezal legde nooit een verklaring af over hoe het kwam, maar inmiddels heeft ze zwart kroeshaar en een donkerdere huid. Veel mensen waren woest op haar, noemden haar een oplichtster, en vonden dat haar culturele toe-eigening fraude was. Is hier dan misschien sprake van onbegrip? Omdat er nog weinig over bekend is, kan ik slechts speculeren. Ik kan me echter voorstellen dat Dolezal goede redenen heeft om haar ‘ware’ identiteit niet onthuld te hebben. Is haar identiteit niet gewoon echt, al is die niet op basis van biologie of afkomst?

Net zoals een transvrouw niet ‘eigenlijk’ man is, is Dolezal niet ‘eigenlijk’ blank. Ja, het is een nog vrij onbekend fenomeen; je meer identificeren met een andere cultuur dan waarin je bent geboren. Ik introduceer hierbij daarom graag de term: ‘transculturalisme’. Omdat het fijn is als je zélf mag bepalen met wie je je identificeert en hoe je door het leven wil gaan! En mocht je je nou afvragen welke woordkeuze je het beste kunt gebruiken: noem mensen gewoon zoals ze zichzelf aanduiden, dat is voor iedereen het makkelijkst.

Ongeacht de beweegredenen van Dolezal, die kennen we immers niet, roep ik iedereen op om niet meteen te oordelen als je een transgender, een transcultureel of een andere vorm van trans tegenkomt. Diegene verbergt niet zijn/haar ‘ware’ identiteit, maar laat deze juist volledig aan je zien.

Gina van der Linden is sociaal psychologe, gespecialiseerd in de culturele psychologie. Zij interesseert zich voor alles wat met cultuurverschillen en overeenkomsten te maken heeft. Bij Dander is Gina projectmedewerker en daarnaast geeft zij huiswerkbegeleiding aan kansarme basisschoolkinderen.